|
ebook FAQ / SSS
Frequently Asked Questions / Sık Sorulan Sorular
Version 1.0 Eğer siz de kitapları seviyorsanız ve Türkiye içinde kurulmaya çalışılan ebook topluluğuna katılmak istiyorsanız ilk yapmanız gereken bu FAQ'ı baştan sona okumaktır. Unutmamanız gereken bu ebookların arşiv amaçlı olmaları. Hiç birşey baskılı bir kitabı elinize alıp okumanın vereceği keyfi veremez bana göre. ebookların amacı bu baskılı kitapların elektronik ortamda da bulundurmanızı sağlamaktır, kitap sektörünü baltalamak değil. Bu yüzden bir kitabı sevdiyseniz ve eğer imkanlarınız elveriyorsa en yakın kitapçıya gidin ve bu kitaptan bir tane satın alın. Bu FAQ'ı kendi sitelerinde kullanmak için bana mail atan ve onay isteyenler oldu. Bu FAQ'ı istediğiniz gibi kullanabilirsiniz. Ama bu tam anlamıyla tamamlanmış bir çalışma değildir. Arada sırada eklemeler olacaktır. Bu yüzden güncel olanını takip etmeniz gerekebilir veya bu siteye link vererek uğraşma zahmetinden kurtulabilirsiniz :). Duyurular: - ebook ile ilgili bir link kolleksiyonu oluşturmaya başlasak fena olmayacak. Elinizde bulunan ebook ile ilgili linkleri bana mail atarsanız sevinirim. Adresler hakkında küçük açıklamalar olması da işimi kolaylaştırır. - Ayrıca her zaman bildiğiniz ebook ile ilgili faydalı programları bildirebilirsiniz. Güncellemeler: - Tüm siteyi toparlayıp bir CHM dosyası haline getirdim. İndirmek için tıklayın. Frame olan versiona ulaşmak için tıklayın.
1. ebook nedir? 2. ebook formatları ve okuyucuları nelerdir? 3. Nerelerden ebook bulabilirim? 3.1. News üzerinde ebook 3.1.1. Parçalı mesajlar hakkında 3.1.2. Dosya gönderme hakkında 3.2. IRC üzerinde ebook 3.2.1. Dosya paylaşıma açmak hakkında 3.3. News ve IRC etiği üzerine 4. ebook nasıl yapılır? 5. Gerekli dosyalar 5.1. Okuyucular (Reader) 5.2. Format değiştirme araçları (Conversion Tools) 5.3. IRC dosyaları 1. ebook nedir? ebook, ekitap veya elektronik kitap geleneksel olarak basılan kitapların elektronik ortamdaki versiyonlarıdır. Bu kitaplar çeşitli formatlarda olup uygun okuyucularla okunabilirler. Avantajları, bu kitapları elektronik ortamda bulabilmek ve pek çok ortamda (pc, palm vs.) bu kitaplara ulaşabilmektir. Elinizde kitapların orjinalleri bulunmadığı sürece ebook hallerini bulundurmanızın yasal olmadığını da hatırlatmam gerekiyor. 2. ebook formatları ve okuyucuları nelerdir? Alttaki liste mevcut olarak kullanılan ebook dosya formatlarını ve hangi programlarla açılacaklarını göstermektedir. Bu programlar için gereken link'ler ve kısa açıklamalar Gerekli dosyalar kısmında bulunabilir.
3. Nerelerden ebook bulabilirim? ebook bulabilmek için iki adet ana kaynağınız var: Haber Grupları ve IRC. Buralara nasıl ulaşcağınız ve kitaplara nasıl erişeceğiniz devam edilen bölümlerde anlatılmaktadır. 3.1 News üzerinde ebook Şu anda Türk kullanıcılar tarafından aktif olarak iki haber sunucusu (news server) bulunmaktadır. Bu iki haber sunucusunda da ebook'lar için gerekli gruplar mevcuttur. Bunun dışında Usenet denilen uluslararası bir haber sunucusu üzerinde de ebook paylaşımı için gruplar bulunmaktadır. Bu gruplarla ilgili detayları alttaki tabloda bulabilirsiniz.
3.1.1 Parçalı mesajlar hakkında Eğer gelen mesajlarda aynı isimli ve [1/xx], [2/xx]... şeklinde devam edilen dosyalar varsa bunlar parçalı mesajlardır. Bunlar tek bir dosyanın parçalarıdır. Bu dosyayı alabilmek için her bir parçasını indirmiş olmanız gerekmektedir. Her parçayı indirdikten sonra bunları birleştirerek içerikteki dosyaya ulaşabilirsiniz. Outlook Express de yapılması gerekenler: Bütün parçalı dosyaları indirdikten sonra hepsini CTRL tuşuna basılı tutarak seçin. Daha sonra sağ tuşa basın ve Combine and Decode / Birleştir ve Kodunu Çöz'ü seçin. Sonra ek bulunan tek bir mesaj elde edeceksiniz. 3.1.2 Dosya gönderme hakkında Eğer elinizde bir kitap varsa ve bunu haber grubuna göndermek istiyorsanız, mesajın konu kısmına belli şeyleri yazmanız diğerleri için faydalı olacaktır. Dosyanın adını ve hangi formatta olduğunu yazmanız insanların dosyayı indirmeden ne olduğunu anlamalarını ve buna göre indirmelerini sağlayacaktır. Eğer çok büyük bir dosya gönderecekseniz bu dosyayı parçalı olarak göndermeniz indirecekler için bir kolaylık olacaktır. Aynı zamanda bu dosyayı bir mesaja cevap olarak gönderirseniz çok daha derli toplu bir mesaj elde edeceksiniz. OE ile parçalı dosya göndermek için şunları yapmalısınız. Üye olduğunuz news'in gruplarının en başında o news'in adresi yazar.Örneğin anet için news.anet.net.tr olarak üye olduğunuz grubun en başında yazar.Buna mouse'un sağ tuşu ile tıklayıp Özellikler >> Gelişmiş bölümüne gelin.Buranın altına doğru Büyüklüğü xxx kb'tan fazla olan iletileri böl ibaresi vardır.Buna onay verirseniz ve bölmek istediğiniz kb değerini belirlerseniz bundan sona göndereceğiniz iletiler belirlediğiniz kb'dan daha büyük ise otomatik olarak parçalayıp gönderecektir. 3.2 IRC üzerinde ebook IRC chat (muhabbet) ortamı olmasının ötesinde bir süredir dosya paylaşımı için de kullanılır oldu. Alttaki listede ebook paylaşımı yapılan irc sunucuları ve gruplar listelenmiştir.
Bir IRC programı ile yukarıda bahsedilen gruplara bağlandığınızda sağda göreceğiniz isim listesinden önünde @ ve + bulunanlar kitap paylaşıma açan insanlardır. Bunların belirli periyotlarla ana kanalda aşağıdaki gibi mesajlarını göreceksiniz: [18:15] <Avaris> Mostly Fantasy Fiction + some other stuff Type:@Avaris for my list of578 files (_11,01188MB) == Free Slots:2/2 == Files in Que:0 == Total Speed:0cps == Next Open Slot:NOW == Files served:150 == Using SDFind v3.96 Hope you enjoy :) Bilmeniz gereken iki türlü paylaşım sistemi var. Genelde bulunan sistem sdfind adıyla geçen bir script. Bu scriptte, mesajda geçen kelimeyi (kırmızı ile belirttiğim kısım, bu mesaj için @Avaris) kanala yazdığınızda size bir liste gönderilecek. @Avaris şeklinde yazmalısınız. Bu listede, listeyi gönderen kişinin paylaşıma açtığı kitapları göreceksiniz. Bu listeden bir kitabı alabilmek için kitabın isminin bulunduğu satırı aynen kopyalayıp kanala yapıştırmanız gerekiyor. !Avaris kitap.zip gibi olacak. Bundan sonra sıraya alınacaksınız. Eğer sırada kimse yoksa dosya size gönderilecektir. Unutmadan yapmanız gereken bazı ayarlar var. İlk önce menüden DCC-Options bölümüne gidip Folders kısmına geçin. Ortada bulunan DCC Ignore kısmına: *.zip, *.rar, *.lit gibi formatları ekleyin veya uğraşmak istemiyorsanız bunu üstten Disabled haline getirin ve alttaki seçeneğin (Turn Ignore Back On) seçili olmadığından emin olun. Aynı zamanda her seferinde gönderilen dosyalara teker teker Accept demek istemiyorsanız DCC kısmına geri dönün ve üstteki seçeneği (on send request) Auto get file'a getirin. Bir diğer paylaşım sistemi ise fserve türü. Burada yine mesajda yazan kelimeyi kanala yazıyorsunuz ama sonuçta o kişi size bir DCC Chat açıyor. Bundan sonra server'a bağlanmış oluyorsunuz. Burada DOS sistemine benzer bir şekilde gezinerek istediğiniz dosyaları indirebilirsiniz. Pek çoğunlukta olmasa da kullanılmakta. 3.2.1 Dosya paylaşıma açmak hakkında Eğer elinizdeki ebooklarınızı IRC ortamında paylaşıma açmak istiyorsanız, Bölüm 5.3'deki paylaşım dosyalarından birini çekip Readme.txt dosyasındaki anlatılanlara göre kurmanız gerekmektedir. Bundan sonrası script'i çalıştırmak ve hangi dizinler altındaki dosyaların paylaşıma açılacağını belirlemekten ibarettir. Daha sonra program buradaki kitapların bir listesini hazırlayacaktır. Script'in ayarları ile oynayarak kendinize en uygun hale getirebilirsiniz. Ve unutmayın bağlantınız ne olursa olsun, ne kadar süre için bağlı kalırsanız kalın birşeyler paylaşmanız her zaman mümkündür. Ayrıca paylaşımda bulunanlara voice (+) verilir ve dosya indirilirken öncelik tanınır :). 3.3 News ve IRC etiği üzerine Bu iki ortam da insanların ellerindeki ebookları paylaşmaları için kullanılmalıdır. Aksi kullanımlar tamamen etik dışıdır. Küfür ve argo türü konuşmalar pek hoş karşılanmamaktadır ve kaçınılması gerekir. Gereksiz yere aynı mesajların atılması, tekrarlanması da etiğe aykırıdır. Haber gruplarında istekte bulunurken mümkün olduğunca açıklayıcı olmaya dikkat edin. Bir istekte bulunmadan önce de grubun eski mesajlarına göz atıp daha önce atılıp atılmadığını kontrol edin. Eğer bir kitap gönderecekseniz ve büyük boyutlu bir dosya ise bunu parçalara bölerek atmanız (Bölüm 3.1.2) kullanıcıların rahatlığı açısından önemlidir. Ve yine bu parçalı mesajları ilk önce atacağınız bir açıklayıcı bir mesaja cevap olarak atarsanız hem ne attığınız rahatça anlaşılır hem de kullanıcılar açısından daha derli toplu bir görünüm elde edilir. Bir kitabı veya kitapları atmadan önce gruba elinizdeki kitapların yazılı olduğu bir mesaj atarak isteyen olup olmadığına bakmanız ve ona göre atmanız hem size hem de diğer kullanıcılara vakit kazandıracaktır. Bu yolla daha önce tartışma çıkaran kitap postalarından da kurtulmuş oluruz. Son olarak da lütfen teşekkür etmenin bir erdem olduğunu unutmayın. Size kitap gönderen veya yardımcı olan insanların en fazla bekledikleri şey de zaten bir teşekkürden fazlası değil. 4. ebook nasıl yapılır? Tercüme işi sonunda halloldu. Bana bu tercümeyi gönderen "kitapkurdu" nickli arkadaşa da teşekkür ediyorum. O olmasa benim yapabileceğim yoktu çünkü :)... FineReader Kullanarak Nasıl bir e-book yaparsınız? "An excellent tutorial, graciously submitted by Daddio." Bir bilgisayarınız, tarayıcınız ve Finereader 5.0 OCR programınız olduğunu varsayıyorum. İsterseniz sadece neler olduğunu görmek için yaptıklarımı takip edebilirsiniz. Asıl amacım insanlara bu işin ne kadar kolay olduğunu göstererek yeni e-kitaplar üretilmesini teşvik etmek. Tarayıcınızı açın ve FineReader programını başlatın. Aşağıda programın ilk ekranını görebilirsiniz. Yer darlığı nedeniyle ve görüntülemede zorluk çıkarmaması için pencereyi biraz küçülttüm. Siz, özellikle işlenmiş metni incelerken tam ekranda çalışmak isteyebilirsiniz.
Bu yazının amacı bütün bir kitabı en hızlı şekilde nasıl tarayabileceğinizi göstermek. Hız, kullandığınız tarayıcıya bağlı olarak değişebilir. Bilginiz için, ben Epson Perfection 1200U tarayıcısını kullanıyorum ve 400 sayfalık bir kitabı tarayıp yazıya çevirmem bir saatten daha az sürüyor. Size FineReader programını bu iş için nasıl ayarlayacağınızı göstereceğim, gerisi size ve tarayıcınıza kalmış. Tools menüsünden Options'ı seçin, daha sonra "Scan/Open Image" bölümüne geçin. Bizim hedefimiz için kesinlikle "Use FineReader interface" seçeneğini işaretlemelisiniz ve "Display options dialog before scanning" seçeneğini de kullanmalısınız.
Hazır buradayken "Scanner Settings.." düğmesine de basın ve birkaç şeyin daha düzgün ayarlandığından emin olalım. Bu pencereye Tools->"Scanner Settings.." menü komutuyla da ulaşabilirsiniz.
Kitapları en hızlı tarayıcının yatağında portre yönelişinde, bitişik sayfalar camın üstünde rahatlıkla sığıyorlarsa tarayabilirsiniz. Ben kullanacağım standart boyutlu ,kağıt kapaklı kitabın 6.5 inch(16.5 cm) yüksekliği ile iyi taranacağını biliyorum. Bu özel yükseklik için Paper size bölümünde "Custom"ı seçtim. 300 DPI çözünürlükte Gray Pictures seçeneğinden çok iyi sonuçlar aldım(diğer seçenekleri denemedim bile). Brightness(parlaklık) ayarlarını sadece Black and White resim modundayken ayarlayabilirsiniz ama çok fazla OCR hatası almıyorsanız bu konuda endişelenmenize gerek yok. "Pause between pages" seçeneğini işaretlediğime ve 4 saniyelik bir bekleme süresi seçtiğime dikkat edin. Kitapları hızlı taramaya alışana kadar bekleme süresini 5-6 saniyeye çıkarabilirsiniz. İşlemler başlamadan önce sayfa boyutu ya da oryantasyonunu değiştirmek isteyebilirsiniz, bunun için "Show this dialog before scanning" seçeneğini işaretleyin. Ayarlarımızın neredeyse hepsi bitti. Ebook metin dosyalarıyla ilgili sıkça rastlanan bir şikayet sadece paragrafların değil her satırın sonunda linefeed bulunmasıdır. Bizim dosyamızda böyle bir sorun olmayacağından emin olmak için Tools menüsünden "Format Settings..." komutunu, sonra da TXT bölümünü seçin.
"Keep line breaks" seçeneğini İŞARETLEMEYİN. "Use blank line as paragraph separator" seçeneğini işaretleyin. Eğer tersini yaparsanız her satırdan sonra boşluk olacak ve bir sonraki paragrafın nerede başladığını anlamak mümkün olmayacaktır. Bunu daha sonra düzeltmek mümkün değildir. Yukarıdaki penceredeki seçenekler ile aralarında iki linefeed olan düzgün paragraflarınız olacak. Sonra isterseniz Textify programı ya da bir kelime işlemcide ara-değiştir işlemi ile paragraflarınızın görünüşünü değiştirebilirsiniz. Bitirmemize çok az kaldı, biraz daha sabredin. Tools menüsü->"Options.." komutunu, sonra Recognition bölümünü seçin. Benim seçeneklerimi kopyalayın. Bu seçeneklerin belki de en önemlisi "Autodetect layout"dur ki aynı taramada iki sayfayı ayırma işini oldukça iyi yapar. Bazen sayfanın üstünü okuyup iki sayfanın da başlığını yan yana koyması dışında FineReader ile bitişik sayfaları ayırmada hiç sorunum olmadı.
Son olarak taramaya başlamadan önce Process menüsünden "Start Background Recognition." komutunu seçin. Bu seçenek diğerleri gibi saklanmadığı için her yeni oturumda tekrar seçmeniz gerekir. Bu komutu seçerseniz siz kitabı taramaya devam ederken önceden taradığınız sayfalar metne çevrilmeye başlanacaktır. Bu size komutu seçmediğiniz duruma göre en az 20 dakika kazandırabilir. Eğer belli bölgeleri seçmek ya da seçtiğiniz bir sırada okutmak istiyorsanız bu seçeneği kullanmayın.
Sonunda tarayıcınıza bir kitap yerleştirme vakti geldi! Portre modunda tarayıcınıza sığabilecek, ortaboy bir kitap alın. Kapak oldukça bulanık olmuş, önemli değil. Lütfen tarama için yükseklik ayarlarını yapmazsanız kitabın altında kalan boş yerlerin de taranacağına dikkat edin. Bu size ÇOK zaman kaybettirir.
Önce kitabınızın yüksekliğini ölçmemiz gerekiyor. Her tarama işleminin başında tarayıcı ayarları ekranının çıkacağını unutmayın. Tarayıcı kafasının doğru hareket etmesi için gerektiği kadar tarama yapalım. "1 Scan" etiketli düğmenin sağında küçük bir aşağı ok var. O oka sol tıklayarak basılı tutarsanız bir menü çıkacaktır. Menüden "Scan Image..." komutunu seçin ve tarayıcı ayarları penceresinin çıktığına dikkat edin. Ok düğmesine basın,kitabı tarayıcıya yerleştirin ve tarama işlemi bitene kadar ortasına basın. Eğer tarayıcı ayarları penceresi kendiliğinden çıkmıyorsa Tools->"Scanner Settings" komutunu seçin ve "Show this dialog before scanning" seçeneğini işaretleyin.
Ekranınız benimkine benzeyene kadar yükseklik ayarını yapmaya devam edin. Orta panoyu bütün tarama alanınızı görene kadar sağa-sola oynatabilirsiniz. "+" ve "-" büyüteç fonksiyonlarıyla da taradığınız metnin görüntüleneceği büyüklüğü seçebilirsiniz. Benim ekranımda yaklaşık iki satır alabilecek bir boşlk olduğuna dikkat edin. Ben ışığın kitabın altından çıkarak gözlerimi acıttığı noktayı buldum ve 1/4 cm geri çektim. Şimdi siz bu ayarları yapana kadar bekliyorum.
İsterseniz ayarı tutturduğunuz son sayfayı ekranın solundaki ikona tıklayarak seçin.Gerekirse aşağı kaydırarak en alttaki ikonu seçmelisiniz. Sonra "2 Read" yazan düğmedeki aşağı oka basın, "Read"i seçin. Şimdi sayfanın okunmasını izliyor olmalısınız. İşlem bitince metin ekranın sağında belirecektir. Bütün metni görebilmek için orta panoyu ayarlayın. Işıklandırılmış karakterlerle ilgilenmeden metni hatalara karşı gözden geçirin. En fazla bir ya da iki hatayla her şeyin çok iyi dönüştürüldüğünden eminim. Eğer bu konuda deneyiminiz yoksa bu işlemden oldukça etkilenmiş olmalısınız. Şimdi yaptığımız herşeyi silelim ve baştan başlayalım. Soldaki sayfa ikonlarından birine tıklayın ve Edit menüsünden "Select All" komutunu seçin. Klavyenizdeki Delete tuşuna basın ve çıkan pencerede "Ok" düğmesini seçin.,
Bütün ayarların doğru yapıldığından emin olalım. Process menüsünden "Start Background Recognition."ı seçin. "1 Scan" düğmesinin altındaki aşağı oka tıklayın ve "Scan Multiple Images..."i seçin. Şimdi tarayıcı ayarları penceresi açıldı ve "Ok" düğmesine tıkladığımızda otomatik tarama modunda olacağız. "Pause between pages" seçili olmalı ve sayfaları kolay çevirebilmeniz için bekleme süresi 6 saniye olsun. Kitabı tarayıcının üst kısmında, ortasını bastırarak düzgün tutmanız gerektiğini unutmayın. 10 sayfa tarayalım ve şimdilik bütün kitabı bitirdiğimizi varsayalım. 10 sayfayı bitirdikten sonra tarayıcıcının bir sonraki sayfayı okumaya çalışmasını bekleyin ve taramayı durdur düğmesine basın(taramayı başlatan "1 Scan" ile aynı düğme). Hadi durmayın, başlayın! İsterseniz birkaç sayfayı inceleyin. Soldaki sayfa ikonlarına tıklayınca ana pencerede taranmış resim ve işlenmiş metni görebilirsiniz. Şimdi FineReader'ı kapatın ve tekrar başlatın. Herşey bıraktığınız gibi olmalı. Bunu tarama işlemini durdurup daha sonra devam etmenin ne kadar kolay olduğunu görmek için yaptık (yanlış sayfadan başlamamak için FineReader'daki son sayfaya bakın). Böylece bütün kitabımız tarandı ve metne çevrildi (aslında sadece birkaç sayfa ama yapmanız gereken işlemler değişmiyor). Artık metin dosyası olarak saklamamızın vakti geldi. Dosyayı istediğiniz yerde istediğiniz ad altında saklayın, ama benimle aynı ayarları yaptığınızdan emin olun. Save As: Text Document. Save pages: All pages. File options: Create a single file for all pages. Dosyayı saklayın ve açarak ilk metninizle karşılaştırın. İsterseniz yazım yanlışlarını bulan bir program da kullanabilirsiniz. Yanlışları düzeltirken sayfa numaraları karşılaştırma yapmanızı oldukça kolaylaştırır.
"Yeni" kitabınızı yollamanızı sabırsızlıkla bekliyoruz! 5. Gerekli dosyalar Bu bölümde ebook ile ilgili işinize yarayabilecek çeşitli dosyalar için link'ler ve kısa açıklamalar bulacaksınız. Okuyucular: Bazı özel formattaki dosyaları okumanız için gereken programlar. Çevirme araçları: Bir formattaki kitabı başka bir formata değiştirmek için gereken programlar. IRC dosyaları: IRC'de iken kullanabileceğiniz programlar. 5.1. Okuyucular (Reader)
5.2. Format değiştirme araçları (Conversion Tools)
5.3. IRC dosyaları
Hazırlayan: Avaris
Tüm yardım edenlere ve destek verenlere teşekkürler FAQ hakkındaki öneri ve eleştirileriniz için: turgutde@boun.edu.tr Son güncelleme : 19.01.2002 Bu site 1024*768 cözünürlük ve IE5 temel alınarak hazırlanmıştır. Bu siteye ulaşabileceğiniz adresler: http://www.avaris.gen.tr/ebookfaq http://www.geocities.com/avaris.geo/ebookfaq |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||